Çok genç yaşlarda olan özdeş ikiz yıldızlardan oluşan çift yıldız sisteminin incelenmesi sonucu, bu yıldızların birbirlerinden ayrılan bir çok özelliği olduğu anlaşıldı. Nature dergisinin 19 Haziran sayısında da yer verilen araştırmada, Vanderbilt Üniversitesi'den astronomlar, Dünya'ya 1.500 ışık yılı uzaklıkta bulunan ve yoğun olarak yıldız doğumlarına ev sahipliği yaptığı bilinen Orion Nebulası'nı (Avcı Takımyıldızı) incelediler.



çift yıldızlar ve azalan ışığın bir gösterimi



Yaklaşık olarak bir milyon yaşında olan bu özdeş iki yıldız Orion Nebulası'nda keşfedildi. Yıldızların 50 milyar yıl gibi yaşam süreleri göz önüne alındığında, bir milyon yıl insan hayatının bir günü gibi düşünülebilir.


Araştırmada sözü geçen birbirini örten çift yıldızlar, genç yıldızların oluşumu hakkında bir çok bilgi veriyor. Birbirini örten yıldızlar, eş kütle merkezleri etrafında dönerlerken Dünya'dan bakış açımıza göre biri diğerinin önünden geçerek arkada kalan yıldızın ışığını örten sistemlerdir. Eksenlerinin bu yönelimi sayesinde astronomlar, azalan ışık şiddetine göre bu yıldızların dönüş periyotlarını kolaylıkla hesaplayabiliyorlar. Bu bilgi ile de Newton'un hareket kanunlarından yıldızların kütleleri hesaplanabiliyor.


Bu bilgiler ışığında araştırmacılar yıldızların kütlelerini, Güneş'in kütlesinin %41'i olarak hesapladılar. Mevcut teorilere göre kütle ve içerik, yıldızların fiziksel karakteristiklerini ve yaşam süreçlerini belirleyen en önemli iki veriyi oluşturuyor. Aynı gaz bulutundan oluştuklarından dolayı benzer içeriğe sahip olacaklarından, aynı kütle ve benzer içeriğe sahip yıldızların diğer her özelliğinin de aynı olması beklenir; fakat bahsi geçen ikiz yıldızların parlaklık, yüzey sıcaklığı ve büyüklüklerinin farklı oldukları gözlendi.


Astronomlar incelemelerinde yaptıkları ölçümleri 15 yıl süresince yüzlerce çift yıldız sisteminden alınmış verilerle karşılaştırarak çeşitli sonuçlar çıkardılar. Birbirlerini örttükleri anda azalan ışığın ölçülmesiyle bir yıldızın diğerinden iki kat daha parlak olduğu ve dolayısıyla yüzey sıcaklığının 300 dereceden daha fazla olduğu anlaşıldı. Işınım spektrumunun detaylı incelenmesi sonucu yıldızlardan birinin diğerinden %10 daha büyük olduğu da gözlendi. Verilerin kesinleşmesi için ileri araştırmalara ihtiyaç olduğu belirtildi.


Araştırma ekibinden Keivan Stassun, "Bu farklılıkları açıklamanın en kolay yolu bahsedilen yıldızlardan birinin diğerinden 500.000 yıl önce doğduğunu düşünmektir" diye açıkladı.


Araştırma sonucu yıldız doğumu teorisyenleri teorilerini yeniden gözden geçireceğe benziyor. Bunların yanında astronomlar gözledikleri genç çift yıldızların kütle ve parlaklıklarını yeniden düzenlemeye ihtiyaç duyabilirler.


Kaynaklar

Vanderbilt Üniversitesi

Çift Yıldız Sistemi
Vikipedi özgür ansiklopedi[/size=1]

Çift yıldız birbirinin merkezi kütlelerinin yörüngesinde dönen iki yıldızdan oluşan bir yıldız sistemidir. Her iki yıldız için de; diğer yıldız eşlik eden yıldızdır. Son araştırmalar yıldızların büyük bir çoğunluğunun iki ya da daha fazla yıldızdan oluştuğunu göstermektedir. Çift yıldız ya da çoklu yıldız sistemleri astrofizik için oldukça önemlidir; çünkü yörüngelerinin incelenmesiyle kütleleri öğrenilebilir. Bir çok tek yıldızın da kütleleri çift yıldızların incelenmesiyle tahmin edilmektedir.


Çift yıldız birbirine oldukça yakın iki yıldızdan farklıdır; Dünya'dan baktığımızda birbirlerine çok yakın gözükebilirler; ancak birbirlerine yerçekimi ile bağlı değillerdir. Çift yıldızlar ise sâdece optik olarak ya da spektroskopi gibi dolaylı teknikler uygulanarak keşfedilebilirler. Eğer çift yıldız bir konumdan (örneğin Dünya'dan) bakıldığında yörüngeleri bir çizgi veya çok dar bir elips olarak görünürse örten çift yıldız adı verilir. Güneş ve ay tutulmalarına benzer.


Çift yıldız sistemleri kütlelerini değiştirebilirler; bu da tek yıldızların evrimle ulaşamayacağı bir basamaktır.



Örnekler

Görsel çift yıldızlar

Birbirlerine kütlesel çekimle bağlı ve çıplak gözle ya da teleskopla çift olarak görülen yıldızlardır.


Alfa Centauri AB
Sirius AB
Procyon AB
Capella AB
p Eridani
Polaris veya #945; Küçük Ayı #945; UMi
Acrux veya #945; Güneyhaçı veya #945; Cru


 
Optik çift yıldızlar

Uzaklıkları çok farklı fakat rastlantı sonucu aynı doğrultuda hizalandıkları için çift görünen yıldızlardır.

Alpha¹ Capricorni ve Alpha² Capricorni
Xi1 2 Sagittarii
Winnecke 4



Belirsiz

Alfa Centauri sistemi (AB) ve Proxima Centauri (#945; Cen C).
Castor sistemi (Aa/Ab/Ba/Bb ve YY Geminorum (Castor Ca/Cb).
Mizar sistemi (Aa/Ab/Ba/Bb) ve Alcor (Mizar C).