BICIMLERIN İLK BASAMAGI CIZGILER

Cizgiler, fizik yapilarindan dogan birtakim anlamlar, birtakim duygular uyandirir, renkler gibi yasar, kendilerine gore bir ruh tasirlar. Bundan oturu cizgilerin bir ic dunyasi, bir fizik ustu varligi vardir.

Duz cizgiler hangi duzen ve kombinezonlar icinde ele alinirsa alinsin, statik, haraketsiz cizgilerdir. Duz cizgilere bakan goz hicbir kirilmaya, inis cikisa, dalgalanmaya takilmadigi icin, bir durgunluk, durulma, yerlesme etkisi altinda kalir. Bu cizgiler dikey ve yatay olarak 90 ferecelik aci prensibi uzerine kurulmus ise, bu yerlesme, bu hareketsizlik, statizm duygusunu busbutun kuvvetlendirir.

Eger duz cizgiler toplumu, tertibi, 90 derecelik aci prensibinden ayrilir, egik cizgiler kombinezonlari olarak gorulurlerse, statizm duygusu yine kalir, ama bir hareket, bir kipirdanma etkisi duygusuna yol acmis bulunurlar. Duz cizgilerin statik etkisine karsilik, egri cizgiler, egrilik arttikca, dinamizm, hareket duygusu uyandirirlar. Hareket, duzlukten, kararliliktan kurtulup, egrilige, egrilip, bukulmeye, boyuna yer mekan degistirmeye yonelmek olduguna gore, egri cizgiler de, ne tipte istiflenirlerse istiflensinler, boyuna kipirdama, hareketlenme etkisi uyandirirlar. Toprak cekiminin birer sembolu olarak ele alabilecegimiz yatay ve dikey cizgilere tam karsit, egri cizgiler bu cekimden kurtulup, bosluk icinde kıvranmalari, yasamlarin semboludur. Egri cizgilerin egemen oldugu herhangibir alana bakan goz, yasamanin, kaynasmanin etkisi altinda kalir. Hafif egrilerin dinamizmin etkisiyle spirallerin, sinusoidlerindeki arasinda fark buyuktur. Bu cizgi nekadar egrilip bukulurse o nispette canlilik, kipirdanma duygusu uyandirir.

Cizgiler ve kisi duygusu uzerinde uyandirdiklari etkiden bahsederken onlarin tabiatla, tabiat gosteri ve degisimleri ile dogrudan dogruya ilgili olduklarini hatirlamamiz gerekir. Geometrik bicimler genel olarak, nekadar da soyut olsalar, dis dunya ile kopru kurmus durumdadirlar. Herhangi geometrik bir sekil bize, tabiatin bir parcasini hatirlatabilir. Spiral buluttan, ucgen, dortgen kayadan, yuvarlak aydan, gunesten soz acabilir. Dikey gozumuzde agac govdesi, yatay denizin ufukta uzanan cizgisi olabilir. Renklerde oldugu gibi sekillerde de anlamlari, etkileri bakimindan yeryuzu sekilleri ile siki sikiya iliskililerdir.  Belli tipler icinde cizgi kombinezonlarini dogrudan dogruya ic duygularina, sevinc, aci, keder, canlilik yada olgunluk gibi duygularimiza seslendigi olur.

Tam durgunluk, hareketsizlik etkisi yatay ve dikeylerin 90 derecelik acilar meydana getirmesine baglidir. Topragida yatay cizgisinin bir sembolu olarak ele alabiliriz ve cizgi psikolojisini bu sembol uzerine kurabiliriz. Soyle ki; toprak uzerinden yukariya, goge dogru yukselen cizgiler, hayat, canlilik, varlik duygusu uyandirir. Aksine toprak iclerine dogru dusen cizgiler, bitkinlik, cansizlik olumluluk duygusunu uyandirir.

BICIMLER

Soyut, geometrik sekil, kendine has bir ic sese sahiptir. Bu, sekle benzer kaliteleri olan manevi bir varliktir.

Ucgen, herseyden once ( dik acili, genis acili, ikizkenar olmasina bakmaksizin ) bir varliktir. Ucgenden kendine has olan bir manevi hava cikar. Bu hava, diger sekillerle birlesince farklilasir, nuanslarla zenginlesir, fakat temelde degismeden kalir. Ucgen, piramit yani bir temel ustune kurulu olup gitgide daralan ve sonunda birlesen sekil, saglamligin, oturmanin, durulmanin sembolu olarak bilinmistir. Bu sembol, sonsuzlugun, olumsuzlugun semboludur. Ucgen, gorunusun uyandirdigi duygu bakimindan, topraga yatay olarak kok saldiktan sonra goge dogru yukselip kavusan kollariyla, saglamlik, duruluk etkisinden baska, mistik, dinsel bir anlam ifade eder. Bir ucgenin yonu, yani hareketi, ayni sekilde temel bir rol oynar. Yukseklik yonunde yerlestirilmis bir ucgenin ters konulmus ayni ucgenden daha sakin, daha hareketsiz ve daha saglam bir sesi vardir.

Daire, kare ve butun hayal edilebilecek sekiller birbirinden cok farkli etkiler yapar. Nasilki, meneksenin kokusu, gulun kokusuyla asla karismaz.

Sekil, kelimenin dar anlamiyla, bir alanin diger bir alanla sinirlandirilmasindan baska birsey degildir. Fakat hersey, gerekli bir de ic unsura sahiptir. Bu ic unsur, duruma gore daha zayif veya daha kuvvetlice gozukur. Sekillerin armonisi insan ruhunun etkili iliski prensibi uzerine kurulmalidir. Eger bir sekil bizi ilgisiz birakiyorsa, bu seklin birsey ifade etmedigi manasinda anlasilmamalidir. Dunyada hicbirsey soylemeyen sekil yoktur, ancak bizim ruhumuza hitap etmeyen sekil vardir. O alabildigince soyut olan, yasayan, hareket eden ve etkilerini hissettiren varliklar kategorisinde kare, daire, ucgen, eskanar dortgen, yamuk ve gitgide zorlasan, matematikte isimleri bile olmayan sayisiz sekil vardir. Tek basina ele alinan bir seklin yankisi zayiflamis olabilir. Bu sekil, herseyden once buyuk komposizyonun kurucu elemanidir.

BICIMLERLE SINIRLANAN RENKLERİN ETKİLERİ

Bicim, yalniz basina gercek veya gercek disi nesnelerin temsili, bir boslugun, alanin sadece soyut bicimde sinirlanmasi olarak, kendiliginden varolabilir. Ancak renk boyle degildir. Sadece hayal gucu veya bir espiri gorusu, sinirsiz bir rengi temsil etme imkani verir.

Tamamen sariyla doldurulmus bir ucgen, mavi ile kapli bir daire, yesil ile dolu bir kare, yesil ile kapli bir ikinci ucgen, yeniden sari ile kapli bir daire, sonra mavi bir kare ve boylece devam eden bir dizinin hepsi, birbirinden degisik etkiler yaratir. Sivri renkler, sivri bir sekil icinde ( bir ucgende sari gibi ) etkilerini daha iyi gosterirler. Derin olarak nitelenen renkler, yuvarlak sekillerin icinde ( bir dairede mavi ) etkilerini arttirirlar. Ayni buyuklıkte, biri sari ile digeri maviye boyanmis iki daireyi ele alalim. Bu daireler biryere tespit edilirse, sarinin hemen etrafa yayildigi, disa donuk bir hareket aldigi ve asagi yukari belirgin bir bicimde seyirciye yaklastigi gorulur. Aksine mavi, ice donuk bir harekete yonelirki, bu salyongozun kabugu icinde kıvrılmasina benzeyebilir. Goz birinci dairede ( sari ) delinmis gibidir, oysa ikincide ( mavi ) batmis gibi olur. Sari aciklastikca, mavi koyulastikca bu etkileri artar.

Morun, yuvarlak bicimler icinde, dokunuldugunda parmak gomulecekmis kadar yumusaklik hissi verdigi bilinir. Sari, kirmizi, turuncu da yuvarlak sekiller icinde sicaklik hislerini dahada arttirirlar. Bir dairenin icinde derinlik hissi veren mavinin kenari, kirmizi ile cercevelendiginde, gozu raharsiz edeceek sekilde hareketlenir


Şimdi, biliyor musun sana gri, portakal renginde, mavi veya altın sarısı bir hikaye anlatabilirim.

'Efendim?'

Mavi hikaye nedir sence?

'Huzur veren bir hikaye...'

Veya melankolik bir hikaye diyebiliriz. Sence melankolik bir hikayenin rengi açık mavi midir, yoksa koyu mavi mi?

'Büyük bir olasılıkla dalgalı bir mavi.'

Evet, iyi bir yanıt. Tonuna bağlı olarak, mavi vibrasyon melankoli de olabilir, huzur da.

Bunun gibi, renk spektrumunun iki ucunda bulunan renklerden kırmızı enerji verici, mor ise sakinleştirici bir tesire sahiptir. Bir kişinin renkli bir karaktere sahip olduğu söylendiğinde, kısmen de olsa onun bir olayı hikayeleştirmesindeki vibrasyon çeşitliliği akla gelmelidir.

Başka bir konuya geçersek, mantal geometriyle deneyim yapmak isteyen kişilere şöyle ilginç bir deney önerebilirim.

Kağıttan ebatları maksimum 60 cm civarında ve kenarları 2.55 cm kalınlığında çizgilerle belirlenmiş beyaz renkte bir daire, yeşil renkte bir üçgen ve kırmızı renkte bir kare şekli kesin. İlk olarak kırmızı renkli kareyi, evin en sevdiğiniz odasında göz seviyesinde olmak üzere duvara asın ve bir iki gün boyunca kareyi duvarda bırakın. Bu süre içinde ise mümkün olduğunca karenin orada olduğunu düşünmemeye çalışın. Ancak odada olduğunuz zamanlarda ruh halinizin nasıl olduğuna dikkat edin ve notlar alın.

İkinci olarak yeşil renkli üçgeni duvara asın ve üç gün orada bırakın. Benzer sekilde gözlemlerinizi not alın. Sonra beyaz renkli daireyi, bu sefer beş gün süreyle duvara asın ve yine ruh halinizi takip edin. Eğer duvarınız da beyaz renkte ise, kontrast yaratacak bir fon üzerine daireyi yerleştirmeniz gerekecek. Doğaldır ki aynı şey diğer şekillerle aynı renkte olan duvarlar için de geçerli.

10. gunun sonunda sizde ne gibi degisikliklerin oldugunu saptayin.