Zeytinle ilgili paylaşımda bulunacağım derken dünya zeytinağacı günü olduğundan haberim yoktu:


Bugün Dünya Zeytin Ağacı Günü!

Anadolu'nun kadim sembolü, insanlığın binlerce yıldır gölgesinde yaşadığı kültürel bir miras olan Zeytin Ağacı, kömür madenciliği ve imar projeleri uğruna feda ediliyor.

❗Akbelen ve Çanakkale'de kömür madenciliği, Dikmece'de ise imar projeleri için kaybedecek tek bir zeytinimiz yok.

📌 TEMA Vakfı olarak; binlerce yıldır bu topraklarda var olan zeytin ağaçlarını koruyan zeytin kanununa yapılan müdahalenin iptal edilmesi gerektiğini yineliyoruz.

Babam ilk zeytin ağacını diktiğinde 70 yaşındaydı. Zeytinden bir orman yaptığında bir yıl geçmişti. Çevresinde az çok zeytincilikten anlayanlar; zeytinin meyvesini yiyecek kadar ömrünün yetmeyeceğini söylediler. Yedi, sekiz yılda ilk meyvesini vermeye başlayan zeytin ağacınızdan verim almakta bir o kadar sürüyor çünkü. Ayrıca bir tek sağlıklı zeytin ağacı yetiştirmek o kadar kolay değil. Babamla beraber kardeşim ve bende çalıştık. Yazın 40 derecelere varan sıcakta , artezyenden su alıp, fidanları sulamak, otlarını, taşları ayıklamak hiç kolay değil.

190 ağaç, oldu 300 ağaç.. şimdi sayısını bilmiyorum. İki kardeş paylaştık anne ve babam bedenlerini terk edince...tek bir zeytin kesilmedi bu güne kadar.

Zeytin ağacı sanıyorum ki yazılı kaynaklarda kendisinden bahsedilen en eski ağaç. Kutsal kabul edilen birçok metinde hakkında yazılmış. Saflığın, bereketin sembolü olarak kutsal görülmüş.

Muhtemelen zeytin ağacıyla ilgili güzel celse konuları bile çıkar.

Siz zeytinleri nereye ekmiştiniz? Şu an hala meyve veriyorlar mı?

Evet GTP halen verim alıyoruz. Urla içmeler Mahallesi, Kavil dağında zeytinliğimiz. Kardeşimle,paylaştık, bende çocuklarıma pay ettim. Önce söylediğim gibi, bu sene yok senesi; çok az zeytin var.

Zeytin yetiştiriciliği, ilk kez M.Ö. 4000 yıllarında Anadolu'da başlamış, buradan Akdeniz'in diğer ülkelerine yayılmıştır. Anadolu'dan getirtilen fideler Girit adasına dikildi. Bu ada 3000 yıl boyunca zeytin ağacı kültürünün tüm Akdeniz'e yayılması için büyük rol oynamıştır

Zeytin ağacının anavatanı Anadolu'nun Kahramanmaraş, Hatay ve Mardin üçgenidir. Zeytin, dünyada sadece Akdeniz ülkelerinde ekonomik olarak tarımı yapılabilen bir bitki türüdür. Dünyanın önde gelen zeytin üreticileri sırasıyla İspanya, İtalya, Yunanistan ve Türkiye'dir.

Yaşam ağacı, ölmez ağaç, barış ağacı gibi güzel sıfatlarla anılan zeytin ağacı,  40.000 yıl öncesine dayanan, efsanelere konu olan kutsal bir ağaçtır.

Zeytin ağacının hikâyesi rivayetlere konu olmuştur. Bir rivayete göre Nuh Peygamber'e dayanır. Tufanla cezalandırılan insanlık, dünyada hayatın normale dönüp dönmediğini anlamak için yeryüzüne beyaz bir güvercin gönderirler. Güvercin ağzında zeytin yüklü bir zeytin dalı ile geri döner. Böylece insanlar arasında barış sağlandığına inanırlar. O günden bugüne güvercin ve zeytin dalı barışın simgesi olarak kabul edilmiştir. Bölgede yürütülen bir araştırmada deniz seviyesinden bin metre yükseklikte zeytin ağacı bulunması, Cudi ve Gabar dağlarında bol miktarda yabani zeytin ağaçlarının olması, Nuh'un gemisinin Ağrı dağına değil Cudi dağına konduğu rivayetini güçlendirmektedir. M.Ö. Atina Anayasasında yer alan ve Aristotle tarafından kaleme alınan "Devlet malı veya özel mülkiyet farkı olmaksızın, zeytin ağacını kesen veya deviren herkes mahkemede yargılanacaktır eğer suçlu bulunurlarsa idam edilmek suretiyle cezalandırılacaklardır" sözü zeytin ağacının tarihteki yeri ve önemi anlatmaktadır. Nitekim zeytin tarımının yayılmasında büyük rol oynayan Romalıların, diyetlerinde zeytin yerine hayvansal yağları kullananları barbar olarak tanımlamaları, Hipokrat'ın zeytinyağının tedavi edici özelliğini kullanması bu önemi vurgulamaktadır. M.Ö. 4000'lerde kültür bitkisine dönüştürülen zeytinin yağının çıkarılması ve kullanımının yaygınlaşması ancak 1500-2000 yıl sonra gerçekleşmiştir. Tunç Çağı'nda ve daha sonrası dönemlerde Akdeniz'de zeytinciliğin yaygınlaştığını gösteren arkeolojik buluntular arasında yağ presleri, saklamada kullanılan kaplar, zeytin gösterimleri olan vazo ve duvar resimleri sayılabilir.

Antik Yunan'dan Mısırlılara, Romalılara kadar tarihin her aşamasında zeytin ağacından ve zeytinyağının faydalarından bahsedilmektedir.

Antik Yunan'da mitolojik tanrıça Athena aynı zamanda zeytin ağacının koruyucusu olarak bilinmektedir.

Yunan mitolojisindeki efsaneye göre Zeus kendisine en değerli hediyeyi verecek olana kentin koruyuculuğunu verecektir. Açılan yarışmada tanrı Poseidon, Zeus'a savaşta yenilmeyecek bir at armağan eder. Tanrıça Athena'da zeytin ağacı hediye eder. Zeus, bu hediyelerin içinde zeytin ağacı karşısında büyülenir. Athena ile aralarında çekişme olan Poseidon bile bu ağaçtan büyülenmiştir. Bunun üzerine Athena zeytin ağacından bir dal kırıp Poseidon'a verir. Böylece aralarında barış sağlanmış olur.

Mısır mitolojisine göre tanrıça İsis, Mısırlılara zeytin ağacının nasıl yetiştirileceği ve ondan nasıl faydalanılacağını öğretir. M.Ö 8. Yüzyılda yaşayan Homeros, destanlarında zeytin ve zeytin ağacından bahseder. Homeros'un gölgesinde oturduğu zeytin ağacı, yaşlı bilgenin kulağına şöyle der:
"Herkese aitim ve kimseye ait değilim. Siz gelmeden önce de buradaydım, siz gittikten sonra da burada olacağım"

Antik çağda yapılan savaşlarda ve olimpiyatlarda başarı gösterenler zeytin dalından örülmüş çelenkler ile ödüllendirilirdi. Ayrıca bu kişilere içi zeytinyağı dolu amforalar hediye edilirdi.

Ayrıca antik çağda zeytinyağının kullanım alanlarından birisi de tıptır. Pergamonlu Galenos, zeytinyağının mideyi güçlendiren, iştah açan bir gıda olduğunu vurgulamıştır. Yine antik dönemde zeytinyağı merhem gibi ilaçların hazırlanmasında kullanılmış, ayrıca yara ve yanık tedavilerinde de uygulanmıştır.

Kuran-ı Kerim'de zeytin kelimesi 4 surede 6 defa geçer (Tin Suresi, Nur Suresi, En'am Suresi, Nahl Suresi). Tin Suresi "İncire ve Zeytine and olsun" diye başlar. İbranice "zeyt" sözcüğü, Arapçada "ez-zeyt" e dönüşmüş, bu söz de Türkçede zeytin olarak kullanılmıştır.

Antik Yunan'da zeytin ağacına verilen önem kanunlarla vurgulanmıştır. Büyük bilge kabul edilen Atinalı devlet adamı Solon'un kanunlarına göre zeytin ağacını kesenler ölüm cezasına çarptırılıyordu.

Eski Yunan ve Roma uygarlıklarında kutsal bir aileden gelmenin işaret zeytin ağacı altında doğmuş olmaktır. Çünkü tanrı Zeus'un çocukları Artemis ve Apollon zeytinlikte doğmuştur. Ayrıca bu dönemde ölülerin sayısı kadar zeytin ağacı dikildiği de bilinmektedir.

Kutsal kitapların hepsinde zeytin ağacı adaletin, sağlığın, bereketin, zaferin, bilgeliğin, bolluğun sembolü olarak kabul edilmiştir. İbranice yazılan ilk İncil kitabı olan Hakimler kitabında anlatılan bir öyküye göre, ağaçlar kendi aralarında kral seçmek için zeytin ağacına giderler. Kral olması istenen zeytin ağacı, zeytinyağından vazgeçemez ve kral olmayı reddeder.

"Olea prima omnium arborum est"
Zeytin bütün ağaçların ilkidir.

Yer yüzünde yetişen ilk ağaç zeytinağacıdır. Yaz/ kış yaprakları daima yeşildirler. 300 - 400 yıllık ömre sahiptir. Gövdesi kurusa bile köklerinden yeniden zeytin ağacı filizlenir.

Kuraklığa dayanıklıdır, bu nedenle birlikte 2000 yıllık zeytin ağacı da bilinmektedir.

İleti gönderilirken şu hatalar oluştu:
Oturumunuz zaman aşımına uğradığı için iletiniz gönderilemiyor. Tekrar giriş yaparak iletinizi yeniden göndermeyi

Sürekli böyle bir yazı ile karşılaşıyorum. Bir paragraf yazıyı beş dakikada yazamam ki.

Üye girişi kısmında size bir süre soruyor. Onu "her zaman" olarak ayarlayabilirsiniz girerken.

Eğer bu sorunu çözmezse tarayıcı ayarlarından geçmişi çerezler dahil temizlemek ve tarayıcıyı kapatıp tekrar açmak gerekecektir.

teşekkür ederim GTP 

Zeytin ağacı latince: Olea Europea; ağır ve zahmetli büyümesine karşın uzun ömürlü ve dayanıklı bir ağaç olduğu için mitoloji ve botanikte "ölümsüz ağaç" olarak anılır.

Besleyicideğeri çok yüksek bir bitkidir.Zeytinde yüksek miktarda bitkisel protein, A - C- E vitaminleri, kalsiyum, fosfor, kükürt, klor, magnezyum mineralleri bulunur. Kalp damar sağlığı için çok faydalı olup yaşlanmanın etkilerini de azaltır.

İlk kültüre alınışı ve ıslahı Sâmiler tarafından olmuştur. Arkeolojik çalışmalar, zeytin yetiştiriciliğinin M.Ö 4.000'li yıllara kadar dayandığını göstermektedirler.

Zeytincilik, Cumhuriyet sonrası ülkemizde tarımının en önemli faaliyet alanlarından biri olmuştur. Atatürk'ün 1929 yılında Yalova bölgesine yaptığı bir gezide zeytinciliğe gereken önemin verilmesine yönelik direktifleri ile ülkemizde zeytincilik seferberliği başlatılmış ve zeytincilik konusunda araştırmalar yapmak üzere, 1937 yılında Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü kurulmuştur. Diğer yandan zeytin, bahçesine bakmayan ve bakım yaptırmayan üreticilere ceza verilmesine neden olan bir kanuna (26/01/1939 tarih ve 3573 sayılı "Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun") sahip tek bitki olmuştur. Ülkemizde zeytincilik, yurt dışında eğitim görmüş  uzmanlar tarafından yeni, bakımlı, sağlıklı ve verimli bahçeler tesis edilerek, uzun yıllar sonunda büyük bir hızla gelişmiştir. Zeytinciliğe verilen bu önem, 1950'li yıllardan itibaren gittikçe azalmakla birlikte, 1961-62 döneminde Türkiye ilk zeytinyağı ihracatını yapmıştır. 1970'li yıllarda verimin düşük ve maliyetin yüksek oluşu kârlılığı olumsuz etkilemiş, tamamen doğal olan zeytinyağının insan sağlığı yönünden ne kadar değerli olduğu anlatılarak teşvik edileceği yerde, rafinasyon ile elde edilen diğer bitkisel yağların üretim ve tüketimi teşvik edilmiştir. 1980'li yıllar ve sonrasında zeytinciliği koruma kanununa rağmen zeytinlikler sökülerek, kıyı turizmi uğruna feda edilerek başka tarımsal faaliyet alanları zeytinciliğin yerini almıştır. Oysa  aynı  yıllarda  geleneksel  zeytin  yetiştiriciliğinin ekonomik  olmadığını  farkına   varan  İtalya  ve İspanya modern zeytinciliğe yönelmişlerdir. Ülkemizde 2000'li yıllardan bu yana Cumhuriyetin ilk yıllarındaki gibi özellikle de sofralık zeytin ve zeytinyağı üretiminde nitelik ve nicelik olarak ciddi gelişmeler görülmektedir. Çünkü sofralık zeytin ve zeytinyağı teknolojisi gelişmekte, bölgeleriyle özdeşleşen ve markalaşan zeytin çeşitleri, zeytin ve zeytinyağı pazarının gelişmesine destek vermektedir. Butik zeytincilik, coğrafi işaretlemeler, tadım panelleri, lisanslı depoculuk çalışmaları vb. yeniliklerle birçok üretici ve firma yurtdışında fuar ve yarışmalarda dereceler almaktadırlar. Ülkemiz zeytincilik yapısı, geleneksel zeytincilikten çıkıp modern zeytinciliğe yönelmektedir. Türkiye,dünya sofralık zeytin ve zeytinyağı pazarında söz sahibi olabilmenin en önemli koşulu olan yüksek kaliteli üretimi hedeflediği için bazı sorunlar da yaşamaktadır. Ancak sektörde pazarın taleplerini dikkate alarak, daha fazla AR-GE ile ayakta kalabileceği bir duruma da gelinmiştir. [ marmarabirlikakademi.com.tr ]

Zeytin ağacının ilk bakışta özellikle etkileyici bir yanı yoktur. Lübnan'ın heybetli sedir
ağaçları gibi başı göklere erişmez. Ardıç kadar değerli bir kerestesi ve badem
ağacınınki kadar hoş görünümlü çiçekleri yoktur.

Fakat zeytin ağacının en önemli bölümü, yeraltında kalan, görülmeyen kısmıdır.
Yüzeyden 6 metre derine ve yatay olarak daha da ileriye uzanan kökleri, ağacın
cömertliğinin ve hayatta kalmasının anahtarıdır.

Aşağılarda kalan vadideki ağaçlar çoktan susuzluktan ölürken, bu
kökler zeytin ağacının taşlı yamaçlarda kuraklığa dayanmasına olanak tanır.
Kökleri, yüzyıllar boyu zeytin vermesini mümkün kılar; öyle ki boğum boğum
olmuş gövdesi, sanki yakacak odundan başka bir şeye yaramazmış gibi
göründüğünde bile o meyve verir. Bu dayanıklı ağacın tek istediği, büyümek
için yeterince geniş bir alan; soluk alabileceği, havalandırılmış ve zararlı otlarla
haşerelere barınak olabilecek diğer bitkilerden arındırılmış bir topraktır. Eğer bu
basit istekleri karşılanırsa yalnızca bir ağaç, yılda 57 litre zeytinyağı verir.

Bu yararlı zeytin ağacı Tanrısal bereketler için uygun bir örnektir. Tanrı'dan korkan bir insanın alacağı
ödüller nelerdi? Mezmur yazarı, "Evinin içinde karın meyvalı asma gibi olur" diye ilahi söylüyor. Ve
şöyle devam ediyor: "Oğulların sofranın çevresinde zeytin fidanları gibi olur." (Mezmur 128:3) Bu
"zeytin fidanları" nelerdir ve mezmur yazarı onları neden oğullara benzetiyor?
Zeytin ağacının yeni sürgünlerinin devamlı şekilde gövdesinin dibinden çıkması, diğer ağaçlarda
görülmeyen bir durumdur.* Yaşlanan ana gövde bir zamanlar olduğu gibi artık bol meyve veremediği
zaman, yetiştiriciler birkaç fidan ya da sürgünün, ağacın kalıcı bir parçası haline gelene dek büyümesine
izin verirler. Bir süre sonra asıl ağacın çevresinde, bir sofranın etrafındaki oğullar gibi duran üç veya
dört güçlü gövdesi olur. Aynı köke bağlı olan bu fidanlar da zeytinin iyi ürün vermesine katkıda bulunur. 
[ http://mucahitkivrak.baun.edu.tr/ ]

Zeytin ağacının insanlık tarihindeki yerini kavraya bilmek için, bundan 39.000 yıl öncesine uzanmak gerekiyor. Zeytin ağacına ilişkin bugün elimizdeki en eski veri, Ege Denizi'ndeki Santorini Adası'nda yapılan arkeolojik çalışmalara dayanıyor. Bu çalışmalarda 39 bin yıllık zeytin yaprağı fosilleri ortaya çıkarıldı.

Fakat ilk zeytin ağacının nerede ve kimler tarafından ehlileştirildiği bilinmemektedir. Zira günümüzdeki zeytin ağaçları yabani ağaçların aşılanarak ehlileştirilmiş, bol ürün veren şeklidir.

Aristo bu ağaç hakkında eserlerinde geniş bilgilere yer vermişti. Eflatun eserlerinde üzüm asması yanında zeytin ve zeytin-yağının eşsiz bir gıda olduğunu yazmıştı. Atinalılar yıllık kişi başına 30 litre civarında zeytinyağı tüketiyorlardı.
Milattan Önce 1035 yılında tahta çıkan ilk İsrailoğullarının kralı Soul'un alnına zeytinyağı sürülerek kutsanmıştı. O kutsamadan sonra İbranicede günümüzde de kullanılan bir deyim vardır. Bu deyim bir insanın ne kadar sağlam karakterli olduğunu ifade etmek için kullanılır. İyi insanlar anlatılmak istenirken "halis zeytinyağı gibi" derler.
Zeytin ticaretinin yapılması için Akdeniz'de özel gemiler yaptırılmış, zeytincilik zamanla yayılmıştır. Amerika'nın zeytin ile tanışmasını sağlayanlar İspanyollardır. Zeytin, misyonerler tarafından 16. ve 17. yüzyıllarda, önce Meksika'ya götürülerek yetiştirilmiş, zamanla Kaliforniya'ya ve Güney Amerika'ya yayılmıştır.
Zeytin ağacı akıl ve zaferin, zeytin dalı barışın, zeytinyağı da saflık ve sadeliğin sembolü olmuştur. [ Zeytindostu Derneği ]