Milyarlarca yıldır evreni dolduran atomaltı parçacıklar arasında en gizemli olanı kuşkusuz nötrino. Büyük çoğunlukla yıldızların içinde oluşan bu parçacık, içinden geçtiği cisimlerle neredeyse hiç etkileşime girmiyor. Öyle ki, Güneş'ten kaynaklanan nötrinoların yaklaşık 100 trilyon kadarı her saniye vücudumuzdan geçiyor ve biz bunun farkına bile varmıyoruz.

Nötrinonun, içinde yaşadığımız evrenin oluşumu, işleyişi ve kaderi konusundaki kuramları yakından ilgilendiren özelliklerini belirleyebilmek için dünyanın önde gelen parçacık fiziki laboratuarı ve nötrinoları yakalayıp incelemek için geliştirilmiş teknoloji harikası detektörler arasında amansız bir yarış sürüyor.Ancak av da kolay teslim olacağa benzemiyor. Nötrinolar öylesine nadir bulunan cinsten şeyler değil. Evren, nötrinolarla kaynıyor diyebiliriz. Bu yazıyı okumaya başladığınızdan bu yana bedeninizin içinden milyarlarca nötrino geçti gitti. Nereye? Sınır yok; enerjisinin yettiği yere kadar. İnsan bedeni, gezegenler ne ki? Yıldızların merkezinden, gökada kümelerinin içinden, dev manyetik alanlardan hiçbir şey olmamışçasına rahatlıkla geçip gidebiliyorlar. Bazı tahminlere göre sıradan bir nötrino, katı madde içinde durdurulmadan önce 1000 ışık yılı yol alabilir. Nötrinoları yakalanması ve anlaşılması bu kadar güç kılan temel özellik, maddeyle son derece az etkileşmeleri. Nötrinolar diyoruz... Nedeni, bu parçacıkarın üç ayrı türünün, yada fizik dilindeki adıyla "tadının" bulunması. Bunlara elektron nötrinasu, müon nötrinosu ve tau nötrinosu deniyor. Böyle adlandırılmalarının nedeniyse elektronlar ve onların biraz daha ağır kardeşleri olan müon ve tau adlı parçacıklarla olan hısımlıkları.Her tattan nötrinolar elektrik yükü taşımadıklarından, dört temel do~a kuvvetinden biri olan elektromanyetik kuveti tanımıyorlar. Atom çekirdekleri içindeki temel parçacıkları bir arada tutan şiddetli çekirdek gücünden de etkilenmiyorlar. Kütle çekiminden etkilenip etkilenmedikleri tartışmalı. Ama etkileniyorlarsa da etkileşimdeki kuvetin son derece küçük olacağından kuşku yok. Dolayısıyla bir nötrinoyu yakalamak için, bazı çekirdekleri n bozunmasından sorumlu zayıf çekirdek kuvetiyle, bu kuwetin etkisi altında nötrinolarla, proton, nötron ve elektronlar arasındaki etkileşimlere başvurmaktan başka yol kalmıyor. Ama nötrinolarla sayılan öteki parçacıklar arasında bir etkileşim son derece ender.Bu nedenle fizikçiler bu ender olayları yakalayabilme şanslarını olabildiğince artırmaya çalışıyorlar. Bunun için de nötrinoların çarpabileceği hedefleri (yani protonları ve nötronları) olabildiğince çok sayıda bir araya getirip gözlemek istiyorlar. Büyük su tankları, bunun en kestirme yolu. Çünkü su, bol ve ucuz. Üstelik saydam oldu~undan tankın derinliklerinde gerçekleşen etkileşimlerin bile gözlemlenmesine olanak veriyor. Tanklar genellikle derin mağaralar yada maden ocaklarına yerleştiriliyor.

sevgili Tiversonus, nötrino yazılarından sonra youtube'da bu konuyla ilgili yeni bilgi araştırırken tatlı bir sürprizle karşılaştım. bu ve benzer konular hakkında bilgilendirici, ücretsiz videolar üretip yayınlayan "cassiopeia project" diye birşey. bu projenin sahiplerinin bizim bildiğimiz kasyopya deneyi ile bir ilgileri yok belki de ama çok güzel bir eşzamanlılık oldu doğrusu:

http://www.youtube.com/user/cassiopeiaproject


keşke bu videolara altyazı falan hazırlayıp sunacak vaktimiz imkanımız olsa. ilgi duyan, gönüllü çeviri yapacak kişiler olursa bu yönde bir çaba harcayabiliriz. :=)

evet güzel bir tesadüf...bende google da pdf yapılmış türkçe kasyopya celselerini buldum, şimdi onu tamamlayıp geldiği yere bırakmayı düşünüyorum ve bugün tesadüf yine H.Akdoğan'ın sitesindeki forum da bir arkadaş Kasyopya celselerini okuduğunu ve UFO lara bakış açısını değiştirdiğini söylemiş ve bir kısmını koyunca moderatör (kuru kafa ve pelerinli, gerçekten resmi bu) "kaynağı ne S kim C kim belli değil, kanal bilgileri yassakkk" diye cevap vermiş bunu tesadüf gördüm:))) Bizim mister Soru ile miss Cevap kim diye merak etmiş...Benimde güzel yaşadoğm bugünkü tesadüflerdi:))