28 Ekim 2017






Kaynak: Şarku'l Avsat

Satın aldığımız meyve sebzelerin neredeyse tümünün kabuğunda, üretim sürecinden kaynaklı zehirli kimyasal madde kalıntıları olduğu konusundan haberdar olmama rağmen şimdiye kadar bu konuya gereken özeni neredeyse hiç göstermediğimin farkına vardım.

Karbonat (Sodyum Bikarbonat/İngiliz Karbonatı/NaHCO3) denen maddenin, meyve ve sebze kabuklarındaki bu zehirli kimyasal (böcek ilacı; pestisit) kalıntılarını temizleme konusunda "son derece etkili" olduğu tespit edilmiş. Bunun için, meyve ve sebzeleri karbonat katılmış bir kap su içinde 15 dakika kadar bekletmek ve sonra da bol musluk suyuyla durulamak yeterliymiş. Hatta nerede izlediğimi hatırlayamadım şimdi ama, bizzat bu pestisit temizleme amacıyla piyasada satılan bir ürünle karbonat karşılaştırılmış ve karbonatın daha etkili temizlediği tespit edilmiş.

İnternetten kontrol edebildiğim kadarıyla karbonatın kg fiyatı gayet makul. Meyve-sebze temizlemede orta boyutta bir kaba yanlış anlamadıysam bir yemek kaşığı atmak yetiyor. Bu hususu araştırıp ayrıca netleştirmeye çalışacağım.

Bu arada karbonat denince, "sodyum karbonat" ve "sodyum bikarbonat" şeklinde iki farklı (ama bir ölçüde benzer) madde kastedilebiliyormuş. Biraz araştırdım, şu sonuçları çıkardım:

Sodyum Karbonat (Na2CO3): İngilizcede "Washing Soda" (Yıkama/Çamaşır Sodası) deniyormuş. Cam ve sabun üretiminde ve deterjan katkı maddesi olarak kullanılıyor. Havuz suyundaki kloru nötralize etmeye ve içme suyunun sertliğini azaltmaya, yani suyun tadını yumuşatmaya da yarıyormuş.

Sodyum Bikarbonat (NaHCO3): İngilizcede "Baking Soda" (Pişirme/Yemek Sodası) deniyor. "Kabartma tozu" dediğimiz maddenin başlıca bileşeni buymuş, sadece ekstradan kurutucu madde olarak nişasta vs. katılıyormuş. Sodyum bikarbonat da temizlik için kullanılabiliyormuş. Koku giderme ve alternatif bir yangın söndürme maddesi olarak işlevi de varmış. Vücutta kanın asitliğini (pH) düzenleyici etkisi varmış ve bu nedenle tedavi/zayıflama gibi bazı amaçlarla kullanılabiliyormuş. Bu kullanımını araştırıp paylaşmaya çalışacağım. (Meyve-sebze kabuklarındaki kimyasal kalıntıları temizlemede kullanılan madde bu.)

Her iki madde cilde zararsız ama göz için tahriş edici olabilirmiş ve düşük konsantrasyonlarda vücuda alındığında toksik etkisi olmadığı belirtiliyor.

Hem sodyum karbonat, hem de sodyum bikarbonatın çok çeşitli ve faydalı kullanımları olabiliyor sanırım. Çeşitli web kaynaklarında bunlara dair açıklamalar var. Dikkatimi çeken hususları paylaşmaya çalışacağım.

İlgili çalışmada kulanılan etkili karbonat miktarı 10 mg/mL olarak belirtiliyor. Yani, yanlış hesaplamıyorsam, kaba konan her 1 litre su için 10 gram karbonata tekabül ediyor bu. 10 gram karbonat da yaklaşık 1 veya 1 buçuk yemek kaşığı sanırım. Veya tepeleme dolu 1 yemek kaşığı. Yani örneğin meyve ve/veya sebzeler 3 litre suyla dolu bir yıkama kabına konacaksa, meyve-sebzeleri koymadan önce suya tepeleme dolu 3 yemek kaşığı karbonat konarak suda iyice eriyene kadar karıştırılması icap ediyor. Meyve-sebzeler bu kapta 15-20 dakika bekletildikten sonra bol suyla yıkanıp durulandıktan sonra tüketilebilir.

Tabi bu işlem muhtemelen meyve-sebzelerin sadece kabuğuna etki ediyor, kabul altına ulaşan karbonat muhtemelen ya çok az, ya da hiçtir. Yani kabuk, gövde veya kök yoluyla bitkinin veya meyve-sebzenin içine işlemiş olabilecek zehirli tarım ilacı kalıntılarına etkisi yok ama sadece kabuk üzerindeki kalıntıların temizlenmesi bile önemli bir fark yaratıyor diye düşünüyorum. Kabuk soyulacaksa veya tüketilen ürün zehirli tarım ilacı kullanılmamış gerçekten organik bir ürünse, bu yöntemi uygulamaya gerek kalmıyor.